معرفی نمازی برای گرفتن حاجات و از جمله ازدواج و اشتغال
ساعت ٢:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۱٤ 


مقدمه
بسیاری از ما انسان‌ها، دچار مشکلات و اضطراب‌هایی هستیم که زندگی را بر ما تیره کرده است و از سویی دعاها و خواهش‌هایی مادی و معنویی داریم که آرزومند برآورده شدن آنیم. می‌دانیم که بلاها و گرفتاری‌های ما، با توجه به سطح ایمان ما، گاهی برای ارتقاء درجة ایمانی، گاهی برای امتحان یا نتیجه و اثر لغزش‌ها و گناهان ما است و روایات زیادی به این مطلب تصریح می‌کند.1 همچنین کوتاهی های ما در بندگی حضرت حق باعث می‌شود استحقاق برآورده شدن آرزوهایمان را نداشته باشیم. این‌جا است که به وسیله‌ای نیازمندیم که هم برطرف کننده گناهان و آثار شوم آن‌ها باشد و هم بر استحقاق ما در درگاه الهی بیفزاید، تا آرزوهایمان برآورده شود.

خداوند مهربان، از روی رحمت گسترده خود، انواع این وسایل را از طریق اولیای الهی به ما بخشیده و ما را به بهره‌گیری از آن‌ها فرا خوانده است2. یکی از مؤثرترین آن‌ها نماز آسمانی و گرانسنگ جعفر طیار7است؛ نمازی که به دلیل غنای محتوایی آن باید در حال انجام آن طمأنینه و آرامش ویژه‌ای داشته باشی و مدتی را مانند بنده و گدایی بر در سلطان، روی پا بایستی و سپس تعظیم کنی و به خاک بیفتی. همین ایستادن و خم شدن و به خاک افتادن طولانی، همراه آرامش و تسبیح گفتن، باعث می‌شود غبار گناهان بزرگ از آیینة وجود ما پاک شود و ظرفیت و استحقاق ما در درگاه با عظمت الهی بیشتر گردد، و در نهایت، به خواستة خود -در صورت صلاحدید الهی- برسیم؛ از همین رو بزرگان و اولیای الهی که هم به مشکلات ما و ریشه‌های آن، واقف بوده‌اند و هم به درمان‌های متناسب با آن آگاهی داشته‌اند، نماز جـعفر طیار را به عنوان یک نسخه کاملاً مجرب و همگانی، سفارش می‌کرده‌اند و خود نیز به آن ملتزم بوده‌اند.

♦سیره و گفتار بـزرگان در مورد نماز جـعفر7

شیخ اعظم انصاری1

 عباداتی که شیخ انصاری از سن بلوغ تا آخر عمر به آن‌ها مواظبت داشت -گذشته از فرائض و نوافل شبانه روز و ادعیه و تعقیبات- عبارت بوده است از قرائت یک جزء قرآن و نماز جعفر طیار و زیارت جامعه و عاشورا در هر روز.3

حضرت آیت الله بهجت در این رابطه می‌فرماید:

مرحوم شیخ انصارى با این که یک چشم داشت و شب نمى‌توانست مطالعه کند، در روز این همه درس، تألیف و عبادت داشت، هر روز زیارت عاشورا را با صد لـعن و سلام، در بالاسر مرقد حضرت امیر7نیـم ساعت ایستاده مى‌خوانده، و نماز جعفر، و یک جزء قرآن را همراه با تـوفیق معنـوى انجام مى‌داده است.4

مرحوم آیت الله شیـخ محمد حسین اصـفهانی

حضرت آیت الله بهجت که از شاگردان ایشان بود، دربارة استاد خود چنین می‌فرمود:

مرحوم آقا شیخ محمّد حسین، طورى بود که اگر کسى به فعالیت‌هاى علمى‌اش تـوجّه مى‌کرد، تصوّر مى‌کرد در شبانه روز هیچ کارى غیر از مطالعه و تحقیق ندارد، و اگر کسى از برنامه‌هاى عبادى ایشان اطّلاع پیدا مى‌کرد، فکر مى‌کرد غیر از عبادت به کارى نمى‌پردازد. در کنار این فعالیت‌هاى علمى، آن قدر مقیّد به برنامه‌هاى عبادتى بودند که هر کس این‌ها را مى‌دید، فکر مى‌کرد که اصلاً به هیچ چیز غیر از عبادت نمى‌رسد. هر روز زیارت عاشورا و هر روز نماز جـعفر طیّـار از برنامه‌هاى عادى ایشان بود. روزهاى پنج شنبه -طبق سنّتى که علماى نجف دارند و معمولاً روز پنج شنبه یا جمعه یک روضه هفتگى دارند- ضمن توسل به اهل‌بیت:که زمینه‌اى بود براى دیدار دوستان و استادان و شاگردان با همدیگر، مرحوم آقا شیخ محمد حسین در این روضه‌شان مقید بود که خود پاى سماور بنشیند، و خود او همه کفش‌ها را جفت کند، و در عین حال، زبانش مرتّب در حال حرکت بود؛ خیلى تند تند یک چیزى را مى‌خواندند. ما متـوجّه نمى‌شدیم که این چه ذکـرى است که ایشان این‌قدر در نشستن و برخاستن به گفتن آن مقیـد است.5

حاج شیخ عبـاس قمی

مرحوم حاج شیخ عباس قمی از این نماز به عنوان «اکسیر اعظم و کبریت احمر» یاد کرده و فرموده است:

از جمله نمازها، نماز حضرت جعفر طیار است که اکسیر اعظم و کبریت احمر است و به سندهای معتبره با فضیلت بسیار که عمده، آمرزش گناهان عظیمه است، وارد شده است.6

آیت الله سیـد محمد کاظم یـزدی

این عالم بزرگوار نیز فرموده است:

هی من المستحبات الأکیده و مشهورة بین العامّة و الخاصّة و الأخبار متواترة فیها؛

این نماز، از مستحبات مورد تأکید و بین شیعه و سنی مشهور است و روایات درباره آن، در حد تـواتر می‌باشد.7

آیـت الله حاج شیخ محمد حسن نـجفی (صاحب جواهر)

این عالم کم‌نظیر، در این باره می‌فرماید:

مستحب بودن نماز جعفر طیار، اجماعی می‌باشد و بین شیعه و سنی مشهور است و اخبار مربوط به آن، متواتر است و اهل‌بیت:پیوسته آن را می‌خوانده‌اند.8

آیت الله بـهجت

یکی از خصوصیات بارز آیت‌الله بهجت، اصرار بر خواندن نماز جعفر طیار و نماز خواندن با توجه قلبی و چشم گریان بود.9

خدمت حضرت آیت الله بهجت گاهی همین سؤال می‏شد که: «در فرصت‌های مناسب، چه عملی زودتر انسان را به آن توجهات می‏رساند؟» ایشان سفارش می‏کردند: «این نماز جعفر طیار، تجربه شده برای این‌که می‏بُرد انسان را از مشاغل زیاد و انسان را متوجه خدا می‏کند».10

ایشان در خصوص حل مشکل ازدواج، به خواندن نماز جعفر طیار و دعایی که در کتاب زادالمعاد مجلسی آمده است، سفارش فرمودند.

از محضر آیت الله بهجت در مورد مشکل ازدواج دختری سوال شد، آن بزرگوار در جواب سؤال اظهار داشت:

نماز جعفر طیار بخواند و پس از آن، دعایی که در کتاب زادالمعاد مجلسی آمده که در این هنگام خوانده شود، بخواند و در پی آن، به سجده رود و تلاش کند که حتما گریه کند - گرچه به مقدار کم - و همین که چشمش را اشک گرفت، حاجتش را از خدا بخواهد.

آیت الله نـاصری حفظه الله

این عالم فرزانه و بزرگوار در این باره می‌فرماید:

یکی از نمازهای مستحبی که اهل‌بیت:و بزرگان خیلی سفارش کرده‌اند -به خصوص برای حاجت‌های خیلی مهم- نماز جعفر طیار است. انسان، هر مشکلی که دارد، نماز جعفر طیار بخواند، بسیار عالی است. برای هر حاجت مهمی که دارید، این نماز را بخوانید.11

یکی از امور بسیار مهم که باید عنایت ویژه‌ای به آن داشته باشیم، توسل است. توسل خیلی اثر دارد. گدایی کردن از در خانة‌ خدا و ائمه اطهار7تجارتی است که سرمایه نمی‌خواهد. یکی از توسلاتی که بزرگان به آن سفارش می‌کردند، نماز جعفر طیار است که گره‌های بسیار مهم را با آن می‌توان باز کرد. البته شرایطی دارد که رعایت آن‌ها، اثر گذاری‌اش را بیشتر می‌کند. بهترین وجهش این است که روز چهارشنبه و پنج‌شنبه و جمعه را انسان روزه بگیرد و در عصر جمعه نماز جعفر طیار را بخواند و بعد هم مبلغی را هر چند اندک باشد، برای سلامتی حضرت بقیة الله7صدقه بدهد و حاجتش را از خدا تقاضا کند که فرموده‌اند: ممکن نیست حاجت او رد شود. اغلب افراد در ماه مبارک رمضان موفق به خواندن نماز جعفر طیار می‌شوند؛ چون در این سه روز، روزه دارند و عموماً شرطش در ماه مبارک رمضان موجود است.12

درباره نماز جعفر یکی از بـزرگان اهل معـنا می‌فرماید:

اگر بخواهد معنویت در زندگی ما تعریف شود، یک فداکاری و گذشت لازم دارد و یک اشتغال شدید می‌خواهد. ما برای پی‌گیری‌های معنوی و رشدمان باید بیش از این هزینه کنیم و وقت و نیرو صرف کنیم. یک عمل عبادی قوی را در طول شبانه روز باید ملتزم باشیم و یک جهت مراقبه‌ای قوی را باید ملتزم باشیم. مثلاً در اعمال عبادی بعضی مشغول به ذکر می‌شوند که پیچیدگی خاص خود را دارد. اشتغال و عدم اشتغال، کیفیت ذکر، شرائط ذکر که آثار عجیبی در زندگی انسان می‌گذارد که بابش مفصل است. ولی منظور ما از ذکر، یک اشتغال است. نماز امام زمان7، نماز جعفر طیار، این‌ها چیزهایی بوده که اعجاز می‌کرده است. مخصوصاً اگر یک جنبشی می‌شد که انسان علاقه‌مند به این قضایا، مدتی را به نماز جعفر طیار اشتغال پیدا می‌کرد، برکاتش زود محسوس می‌شود. زود که عرض می‌کنم منظور بعد از ماه‌هاست و برای انسان فتح باب می‌کند. گویا این عمل عبادی نماز جعفر طیار حکم کیمیا دارد. بعضی اهمال می‌کنند؛ مثلاً سریع دو رکعت می‌خوانند و اذکارش را بعد می‌گویند، این‌گونه، آثارش کم می‌شود. نماز جعفر طیار در سلوک عملی، یک سر بوده است. آقـا علی بن موسی الرضا7از مدینه که عازم طوس شدند، مرتب این نماز را مشغول بوده‌اند.13 با این‌که خودشان امام هستند و خودشان نماز دارند؛ اما نماز جعفر را ملتزم بوده‌اند.

این نماز، آثار و برکاتی را در زندگی و در ارتقاء معنویت انسان می‌گذارد. مشکل و خطری که الآن با آن مواجهیم این است که نکند آرام آرام سیره بزرگان حوزه فراموشمان بشود. و اشتغال به یک اموری پیدا کنیم که با سیره علما و بزرگان حوزه فاصله داشته باشد؛ این نماز جعفر از جمله سنت‌هایی است که از اهل‌بیت:به علمای اهل معنویت منتقل شده که دیگر واسطه نداشته است. این نماز جعفر طیار، مدتی التزام می‌خواهد. خیلی از این عبادت‌ها به گونه‌ای است که اگر انسان مدت زمانی ملتزم باشد، بهره‌اش را می‌گیرد؛ از جمله این نماز است. البته حداقل یک حول ]= سال] کامل می‌خواهد، اگر کسی حاجتی را در نظر گرفت و حاجتش زودتر برآورده شد که چه بهتر. این نماز، در بین علمای نجف مجرب بوده است. علمای اهل معنایی که بعضی از اعمال عبادی را به هیچ وجه ترک نمی‌کردند از جمله آن عبادات، نماز جعفر طیار بوده است.

بعضی از دوستان مدتی به این نماز مشغول می‌شدند و آثار و برکاتی می‌دیدند که واقعاً بهت‌آور است. برخی که از نظر پزشکی برای فرزنددار شدن مأیوس شده بودند مشغول به خواندن این نماز شدند و نتیجه گرفتند. البته اکابر و بزرگان، فقط برای حوائج مادی نماز جعفر را نمی‌خوانده‌اند؛ بلکه ضمیمه‌اش می‌کرده‌اند و اصل را حوائج معنوی قرار می‌دادند؛ ولی اگر نماز جعفر طیار در برنامه عبادی کسی قرار گیرد یک قدس و یک نور همیشه همراه او خواهد بود. یکباره ساختار روحی او تغییر می‌کند؛ یعنی یک بهاء و نور پیدا می‌کند. این نماز، خیلی جای کار دارد؛ یعنی ارزش دارد که انسان وقت بگذارد و ملتزم باشد و هرچه می‌خواهد از این نماز بخواهد. البته حوائج هم متفاوت هستند و انسان باید بداند که کدام حاجت چه مقدار ادامه می‌خواهد. هر حاجتی یک مقدار حد نصابی از تکرار عمل را دارد. گاهی حد نصاب، بالا است؛ یک وقت یک نفر یک قضیه معنوی را که اکابر، چهل سال دنبالش می‌دویده‌اند مد نظر قرار می‌دهد می‌خواهد نماز جعفر طیار بخواند و فکر می‌کند بعد از دو سه ماه هم باید به آن برسد که این، خطا است؛ ولی گاهی حوائج را باید از هم تفکیک کرد. گاهی ما مشکلاتی در زندگی‌مان هست که اصلاً راه معنویت را بر ما بسته است. این موارد، جای نماز جعفر طیار است که شخص؛ می‌خواند و راه برای او باز می‌شود. قدم به قدم پیش می‌رود و استمداد می‌کند از الطاف حق تعالی. به هرحال، نماز جعفر طیار در برهه‌هایی از طلب در زندگی مادی و معنوی، به داد انسان می‌رسد و انسان را رشد می‌دهد.14

♦کیفیت خواندن نماز جعفر7و برخی از احکام آن

امام  خمینی1چنین می‌فرماید:

یکى از نمازهاى مستحبى که استحبابى مؤکد دارد و بین شیعه و سنى از نمازهاى معروف است، نماز جعفر بن ابی‌طالب7است که رسول خدا9آن را به وى هنگامى که از سفر حبشه بر مى‌گشت، عطا کرد، تا با این وسیله، محبت و کرامت خود نسبت به او را اظهار بدارد.... و بهترین وقت انجام آن، هنگام بلند شدن آفتاب در صبح جمعه است و جائز است که مکلف، آن را جزء نافله‌هاى شب و یا روز خود حساب کند که در این صورت هم به عنوان نماز جعفر و هم به حساب نافله‌هاى او محسوب می‌شود همان‌طور که در روایت آمده است.15 مثلاً اگر مکلف خواست آن را بعد از نماز مغرب بیاورد، مى‌تواند به عنوان نافله مغرب نیت کند.

این نماز، چهار رکعت با دو سلام است؛ یعنى دو نماز دو رکعتى است که در هر رکعت حمد و سوره را می‌خواند و پس از تمام شدن سوره، پانزده بار مى‌گوید: «سبحان الله و الحمد لله و لا إله إلا الله و الله أکبر». آن‌گاه به رکوع مى‌رود و این ذکر را در رکوع ده بار مى‌گوید و پس از سر برداشتن از آن، ده بار مى‌گوید و همچنین در سجده و بعد از سربرداشتن از سجده و همچنین در سجده دوم و بعد از سر برداشتن از سجده، ده بار همین ذکر را بگوید که در نتیجه، در یک رکعت، هفتاد و پنج بار و در چهار رکعت، سیصد بار این ذکر را گفته است. و ظاهراً مى‌تواند در رکوع و سجود، به همین ذکر اکتفا نموده، ذکر خاص رکوع و سجود را نگوید؛ لکن نزدیک‌تر به احتیاط، آن است که به گفتن آن اکتفا ننموده، ذکر رکوع و سجود را نیز بگوید. در این نماز، سوره خاصى معین نشده و هر سوره‌ای می‌تواند بخواند؛ ولی، بهتر آن است که در رکعت اول، سوره «إذا زلزلت»، و در رکعت دوم، سوره «عادیات» و در رکعت سوم «إذا جاء نصر الله» و در رکعت چهارم، سوره «قل هو الله أحد» را بخواند.

مسأله1. جائز است در صورتى که عجله داشته باشد، تسبیحات را بعد از نماز بگوید. [یعنی دو تا دو رکعت نماز بخواند مانند نماز صبح و بعداً 300 بار ذکر تسبیحات اربعه را بگوید]؛16 همچنان‌که جائز است در صورتى که حاجتی ضرورى دارد، اصل نماز جعفر را دو قسمت نموده یک دو رکعتى را بیاورد و دو رکعت دیگر را بعد از بر آمدن حاجتش بخواند.

مسأله2. اگر بعضى از تسبیحات را در جاى خودش فراموش کند، اگر در محل‌هاى دیگر به یادش آمد؛ در همان‌جا قضایش را به‌جا مى‌آورد و تسبیحات همان محل را نیز مى‌خواند.17 بنابراین اگر تسبیحات رکوع را فراموش کرد و بعد از سربرداشتن از آن، به یادش آمد، در همان‌جا ده تسبیح رکوع را قضا نموده، تسبیح خود آن محل را نیز مى‌خواند و همچنین در محل‌ها و در احوال دیگرِ نماز. و اگر بیادش نیامد، تا از نماز فارغ شد، بهتر و به احتیاط نزدیک‌تر، آن است که تسبیحات فراموش شده را به امید ثواب بیاورد.18

♦یـادآوری

1- برای نماز جعفر، دعاهای بسیار زیبا و آدابی ذکر شده است که اگر با این دعاها و آداب به جا آورده شود، زودتر و بهتر نتیجه بخش خواهد بود. برای اطلاع از این دعاها به مفاتیح الجنان مراجعه کنید.

2- دربارة شیوة خواندن و احکام مربوط به این نماز، نظرهای متعدد وجود دارد که ما شیوة مشهور را از امام خمینی1نقل کردیم.

3- با وجود آن‌که می توان ابتدا نماز را بدون تسبیحات خواند و بعد، تسبیحات آن را خواند، باید توجه داشت که این کار، تأثیرات نماز را خواهد کاست.

4-این نماز، بین مردم، به نمازی طولانی مشهور شده است تا جایی که ضرب المثل شده است؛ در صورتی که به‌طور معمول، این نماز بیشتر از نیم ساعت طول نمی‌کشد  که اگر اندکی حضور قلب در آن باشد، شیرینی آن باعث می‌شود نماز، هرگز طولانی جلوه نکند.

به شما که رشد معنوی و برآورده شدن نیازها‌یتان، آرزوی ما است، خواندن این نماز را سفارش کرده و از شما خواهشمندیم پس از خواندن این نماز، دوستان خود در نشریه خُلُق را از دعای خیر، فراموش نفرمایید.


نویسنده: هیئت تحریریه


♦پی نوشت


1- میزان الحکمة، محمدی ری شهری، ج 2، ص 40، باب البلاء؛ عدل الهی، مرتضی مطهری، ص 166.

2- اشاره به آیه شریفه: «یا ایها الذین آمنوا اتقّوا الله و ابتغوا الیه الوسیله ...»، سوره مائده: 35.

3- سیمای فرزانگان، رضا مختاری، چ 16، بوستان کتاب، قم، 1386، ص 139.

4- در محضر آیت الله بهجت، محمد حسین رخشاد، نشر سماء، چ 3 ، قم، 1382، ج 1، ص 49.

5- برگی از دفتر آفتاب، رضا باقی زاده، نشر مشهور، چ دهم، قم، 1382، ص 204.

6- مفاتیح الجنان، نماز جعفر طیار.

7- العروة الوثقى (للسید الیزدی)، ج‏2، ص 105.

8- جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج‏12، ص 199.

9- حجت الاسلام حسین دانی در گفتگو با خبرنگار اجتماعی باشگاه خبری فارس.

10- حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ جعفر ناصری حفظه الله، نوار سخنرانی (در جمع معتکفین مسجد المحمود خانه اصفهان واقع در شهر اصفهان)، 18/5/85.

11- متن سخنرانی آیت الله ناصری، مسجد کمرزرین اصفهان، رمضان المبارک، 1385هـ ش.

12- مجله خُلُق، شماره 8.

13- بحارالانوار، ج۴۹، ص۹۴.

14- سخنرانی ایشان در جمع طلاب حوزه علمیه، قم، مؤسسه فرهنگی دارالهدی، 12/7/88.

15- من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 554.

16- ر.ک: کافی، ج 3، ص 466.

17- وسائل‏الشیعه، ج 8، ص61.

18- تحریر الوسیله، ج‏1، ص 243؛ و بنگرید: العروة الوثقى(للسید الیزدی)، ج‏2، ص 107.


تهیه و تنظیم توسط موسسه فرهنگی ، اخلاقی دارالهدی - قم


برگرفته از سایت بنیاد فرهنگی آموزشی هاد